Fantastika

General Category => Teorija => Topic started by: Lidija on August 12, 2016, 10:29:07 AM

Title: FUTURIZAM I SF
Post by: Lidija on August 12, 2016, 10:29:07 AM
Elem, da ne izvlačim generalne zaključke na pojedinačnom romanu – ma kako bio reprezentativan – najpre malo konteksta.

Istina je da smo pomalo navikli da SF promatramo u najširem mogućem kontekstu, tu možda i preterano svesni njegovih korena, porekla i prapočetaka, tamo od proto-SFa pa sve do Lukijana i valjda Gilgameša. Ne kažem da je to uvek sasvim suvišno, ali u ovom slučaju otprilike je svrhovito koliko i rasprava o modernom čoveku u kontekstu sa australopitekom. SF je ‘ponikao’ iz istog generalnog književnog korpusa kao i svi današnji žanrovi, otud je za ove svrhe početak 20tog veka sasvim dovoljan za kontekst.

Godina 1926 markira prekretnicu u populističkoj literaturi pojavom prvog specijalizovanog časopisa za takozvane “čudne priče” – u aprilu te godine Hugo Gernsback je pokrenuo časopis zvani Amazing Stories, i bio je to zaista početak ere. U to doba, bilo je skoro nestvarno jeftino štampati takve sveščice, i koliko god da je prodaja cvala zbog intrigantne fantastične proze u njima, toliko je dvostruko cvala zbog oglasnog prostora koji su u njima nudio. Iz samih oglasa moguće je steći uvid u ciljnu grupu kojoj se Gernback obraćao, no ipak, eksplozija profita odrazila se veoma povoljno i na svu prozu koju je Amazing objavljivao.

Ali prava srž konteksta kreće tek John W. Campbellom, urednikom magazina Astounding Science Fiction (kasnije preimenovanog u Analog Science Fiction and Fact, i dandanas živog i kolko tolko zdravog... :) ). Campbell je postao urednikom 1937me i ostao na tom mestu sve do svoje smrti, odustavši zbog toga od pisanja (koje i nije bilo toliko loše, makar zato jer nam je ostavilo u amanet predložak za odlični film “The Thing”).

 Campbell je sa Analogom uspeo da stekne odličnu reputaciju tamo gde je Gernsback istu olako spiskao (ne plaćajući autore i forsirajući najinfantilniji mogući imidž magazine i sadržaj proze), otud je imao priliku da sarađuje sa najvrsnijim žanrovskim piscima tog vremena.

Ali najimpresivniji Campbellov doprinos je Future History – termin koji se odnosio na zajedničku pozadinu koja je trebalo da bude kičma i okosnica ekstrapolacije. Referišući se isprva na korpus ranih priča Robert A. Heinleina, Campbell je termin lansirao u februaru 1941, i to je efektivno prvi relevantni kontekst za ekstrapolaciju i futurizam kakvog danas znamo.


(Koncept me pomalo podseća na one recke na zidu kojima su svake godine roditelji beležili naš napredak u rastu :) : futurizam radi nešto upravo obrnuto – beleži recke unapred. )


Ta “tačka nastanka”, da je tako nazovem, ista je i za futurizam i za SF: futurizmu nije za cilj da “ispravno pogodi” tehnološki napredak, nego naprosto da ga markira po pitanju razvoja, to bazirano na izvesnim parametrima tipa istorijskog analoga, statistike i naučne informacije, sve to triangulirano nekom vrstom obrazovanih procena o pravcu kretanja određenih fenomena. U svojoj suštini, futurizam svakako jeste misaoni eksperiment, ali to se valjda može reći za ekstrapolacije i projekcije u svim sferama ljudskog poslovanja, od berzovnih špekulacija pa do procena o prirastu stanovništva.
Title: Re: FUTURIZAM I SF
Post by: Lidija on August 12, 2016, 01:00:34 PM
E sad, da ne ispadne kako je Campbell otkrio toplu vodu, fer je napomenuti kako je sve to lepo razradio i još lepše plasirao upravo jedan od najranijih pisaca SFa: H.G. Wells, i to kao kolekciju eseja objavljenu pod naslovom “Anticipations of the Reaction of Mechanical and Scientific Progress upon Human Life and Thought”.

Wells je te eseje napisao na početku karijere, tako da ujedno reprezentuju i njegov lični stav po pitanju autorske angažovanosti: Wellsovo zapažanje da je upravo tehnologija ključni faktor uticaja na čoveka i društvo ga čini efektivno i prvim futuristom ujedno.

Naravno, u doba kad je objavljen Wellsov prvi roman, nije se ni moglo precizno govoriti o konkretnim žanrovima – to je sve naprosto bila amorfna masa generalne književnosti, sa sve preobilnom fantastikom kao sastavnim elementom.

I mada lociranje SFa u početak 20 veka ga efektivno dezignira kao “mlad književni žanr”, to je moguće reći i za mejnstrim. James Gunn, u svom eseju “Science Fiction and the Mainstream” otkriva kako prvo pominjanje termina “mainstream” datira u The Oxford English Dictionary: Merriam‐Webster’s International iz 1961, a čak ni tu se ne precizira njegovo književno značenje.

Očigledno je da su oba termina nastala kao posledica iste potrebe za literarnom specijalizacijom, odnosno obiljem tematski specijalizovanih magazina.
Title: Re: FUTURIZAM I SF
Post by: zakk on August 12, 2016, 08:31:44 PM
Astounding Stories of Super-Science January 1930 by Ray Cummings et al.
http://www.gutenberg.org/ebooks/41481

Amazing Stories Volume 01 Number 01
https://archive.org/details/AmazingStoriesVolume01Number01
also http://www.pulpmags.org/amazingstories_page.html
Title: Re: FUTURIZAM I SF
Post by: Irena Adler on August 12, 2016, 09:10:02 PM
Wellsovo zapažanje da je upravo tehnologija ključni faktor uticaja na čoveka i društvo ga čini efektivno i prvim futuristom ujedno.

Ali su stvari zapravo malo (tj. mnogo) komplikovanije od toga. (Nemam primedbu na Velsa kao futuristu, nego na to da je tehnologija ključni faktor uticaja na čoveka i društvo. Ali sad moram da peglam i ne mogu da elaboriram, samo nisam mogla da se suzdržim).

Ukratko: futurizam bi morao da uzme u obzir i to kako društvo, recimo, bira tehnologije i zašto se neke "zapate" a neke ne zapate itd.
Title: Re: FUTURIZAM I SF
Post by: Lidija on August 13, 2016, 07:18:10 AM
Da, upravo to i jeste centralna tema kod Wellsa - razlozi i načini zbog kojih se neke tehnologije ili izumi zapate ili ne. Njegova analiza kontroverzne sudbine parne tehnologije je veoma zanimljiva.

Ali naravno, opet ponavljam, cilj nije da se tačno predvidi, nego da se sama interakcija i njene posledice ne izgubi iz fokusa. I kad kažem "tehnologija", time podrazumevam i nauku koja je proizvodi, isto kao i ideološki okvir koji je podržava. I biva podržan zauzvrat, naravno, jer reč je o interakciji zatvorenog sistema, bar za sada. A posledice te interakcije nisu uvek očigledne, niti su uvek racionalne, a kamoli uvek pozitivne. Ali redovito jesu posledica istog mehanizma.

Naravno, kod Wellsa treba imati na umu horizont kojim je on vladao, tako da je od male svrhe opovrgavati njegove zaključke: no opet ponavljam, cilj nije u pukom donošenju "tačnih" zaključaka, nego u proizvodnji samog adekvatnog mehanizma koji bi imao kapacitet da od raspoložive informacije napravi razumljiv format.

Taj format u žanrovskom futurizmu se uvelike svodi na jednu da tako kažem "javnu" viziju, koju su eventualno mogli da dele i pisci i čitaoci istovremeno. Naravno da je u ono vreme (2ww) taj format svakako bio stilizovan a donekle i simplificiran: do kraja veka otići na Mesec, do sredine idućeg veka otići na Mars... ali bio je nesumnjivo funkcionalan za potrebe worldbuildinga bliskog futurizma u samom žanru.

To oslanjanje na 'javnu viziju' kratkoročne budućnosti jeste jedan od uslova da se SF zapatu u sredini, među piscima i čitaocima jednako.  To je ujedno i linija razgraničenja sa fentezijem, koji je po svojoj prirodi suprotna, dakle "privatna" vizija sa kojom čitalac ne deli ništa na početku. Naravno, govorim o originalnom fenteziju, ne generičkim serijalima, koji dele šablonizovane obrasce.
Title: Re: FUTURIZAM I SF
Post by: Lidija on August 19, 2016, 07:49:57 AM
zgodan link:


This is a Wellcome-Trust funded project headed by Dr Gavin Miller, Director of the Medical Humanities Research Centre in the School of Critical Studies, University of Glasgow.  (http://scifimedhums.glasgow.ac.uk/)

The project investigates the significance of science fiction for the medical humanities, and is intended to pathfind for a future, large-scale research project.

Science fiction isn’t confined to novels, short stories, and cinema; it also gives us a style and substance for our visions of medical progress. This project doesn’t investigate only the familiar genre elements of narrative fiction, cinema and TV. It also explores the so-called ‘technoscientific imaginary’, and its imagining of future possibilities enabled by biomedical  progress.
Title: Re: FUTURIZAM I SF
Post by: Lidija on January 23, 2017, 07:22:01 AM

Here’s What Sci-Fi Can Teach Us About Fascism (https://www.wired.com/2017/01/geeks-guide-bruce-sterling/)

AUTHOR BRUCE STERLING is best known for his futuristic science fiction, but he’s equally comfortable writing about the past. His new novella Pirate Utopia is an alternate history set just after World War I, and takes place in the real-life city of Fiume (now Rijeka), which experienced a brief period as an independent state run by artists and revolutionaries.

“Believe me, what went on in the Fiume enterprise was truly one of the weirdest things that happened in the 20th century,” Sterling says in Episode 238 of the Geek’s Guide to the Galaxy podcast. “It’s really, really a strange business.”


Fiume served as a breeding ground for radical ideas, everything from socialism to anarcho-syndicalism to fascism. Sterling says it’s hard for many people to understand the allure of fascism, but that it makes more sense when you look at it sort of like a big-budget sci-fi blockbuster that overwhelms your brain with its dazzling special effects.

“There’s a kind of rhetorical trick that goes on in science fiction, and in fascism, that kind of says, ‘Don’t really worry about what this means for the guy next door,'” Sterling says. “That it’s so cool and amazing that you should just surrender yourself to the rapture of its fantastic-ness.”

As an example he cites the ending of Stanley Kubrick’s 2001: A Space Odyssey, in which astronaut David Bowman is transformed into a superhuman entity called the Star Child. Sterling says the image is so striking and awe-inspiring that few viewers ever think to ponder the potential downsides of the Star Child.

“It’s not like anybody voted on the space baby,” he says. “It’s not like an ethics commission wrote on the space baby. It’s not like anybody says, ‘What if the space baby turns out to be cruel to certain ethnic minorities?'”


Sterling believes that it’s important to retain your ability to be moved and inspired, but equally important to be selective about the images and ideas that you choose to invest in.

“If you don’t have a sense of wonder it’s like you’re dead inside,” he says. “But your sense of wonder can be used to trick you. You can have a sense of wonder over a thing that’s basically a conjurer’s trick, or a con job, or a rip-off.”

Listen to our complete interview with Bruce Sterling in Episode 238 of Geek’s Guide to the Galaxy (above). And check out some highlights from the discussion below.

Bruce Sterling on the allure of fascism:

“If you’re under fascist occupation, there’s very little question that you’re suffering a lot and that they’re really bad. Even though they’ll propagandize you and so forth, their contempt for you—their racial contempt for you and their cultural contempt for you—is so overwhelming that you never believe that. But if you’re inside the fascist tent, it’s all about patriotism, and the allure of self-sacrifice, and how we’re bringing civilization to other people, and we’re resolving age-old conflicts in our own society by uniting around our great leader, the Duce or the Führer, and it’s actually exciting, it’s thrilling. You go out into the square and there’s like a hundred thousand people all around you, they’re shouting for the same thing, they’re making the same arm gestures. There’s tremendous light shows, fantastic music. The women are excited, even the five-year-old child thinks it’s great, your grandparents are overwhelmed by the pageantry. You really feel like your civilization has gotten up on its feet and achieved something fantastic.”

Bruce Sterling on historical figures in Pirate Utopia:

“There’s a lot of documentary evidence about Houdini’s involvement with American espionage, and they had good reason to hang out with him. I mean, he was a useful guy to know. And Houdini actually hired Lovecraft on occasion to do some ghostwriting for him. Houdini was carrying out a war against spiritualists and these superstitious table-knocker people who were trying to raise spirits, and Lovecraft also despised that kind of stuff. So the two of them actually had rather a lot to talk about, and besides, Lovecraft was so broke that he was willing to work cheap. So yeah, Houdini and Lovecraft knew each other historically, and they even had things in common. To throw Robert E. Howard in there as a teenager is a bit of a stretch, but Lovecraft knew a lot of teenage science fiction fans, and he certainly knew Robert E. Howard.”


Bruce Sterling on dystopias:

“The idea of dystopia paying the bills is a super-alien idea for a guy who grew up reading commercial sci-fi in the 1960s and 1970s, because if you wrote a dystopia in that period you had to really go beat the knuckles of Ace Books or Ballantine Books or the other major sci-fi publishers of the period to get them to print a book with a downbeat ending. It’s just not something you would do at all. But dystopia actually sells pretty well now, though it doesn’t sell anywhere near as well as just complete fantasy. Teenage vampire books or Harry Potter books or Game of Thrones or epic, game-able fantasies are what really sell. [Dystopias] sell kind of OK, but they’re not the major imaginative sub-genre of our era. But I think Chris [Brown] is right in that optimism sells even less. I mean if you try to write a sci-fi anthology or something which says, ‘Boy, it’s 2017 and things are going great, let’s lift our chin up.’ There’s just such an obvious phoniness about that whole idea, nobody believes it.”

Bruce Sterling on cyberpunk:

“People were very kind to us cyberpunks, critically speaking. We’ve always been critics’ darlings, compared to the hell that New Wave writers of the 1960s went through, who were pretty rigorously condemned by the status quo. … On the contrary, people in the 1980s—and even late 1970s—were really happy and pleased to see a generation of science fiction writers come up who wanted to talk about computers. Nobody was cruel to us. I don’t even get flamed by people on Twitter, which is kind of weird. We had a few quarrels with people as cyberpunks, there were debates, but by the standards of literary quarrels we had a very friendly reception, and we really don’t have any enemies. It’s hard to find somebody in science fiction who doesn’t admire William Gibson. There’s no organized anti-William Gibson sensibility. On the contrary, you either sort of like him or you really, really like him.”
Title: Re: FUTURIZAM I SF
Post by: Miodrag Milovanovic on January 23, 2017, 01:45:38 PM
Meni je taj period d'Anuncijeve "okupacije" Rijeke oduvek bio fascinantan. Nažalost, nikada nisam imao vremena da ga detaljnije proučim. Evo nekih slika koje sam sakupio i tekst sa wikipedije:

D'Annunzija se često prikazuje kao preteču i idejnog začetnika talijanskog fašizma. Njegova vlastita otvorena politička gledišta koja su izronila prilikom stvaranja Ustava (Carta del Carnaro) Talijanske uprave za Kvarner kojeg je izradio u suradnji s anarhosindikalistom Alcesteom de Ambrisom. De Ambris je pripremio političku mrežu kojoj je D'Annunzio pridao svoje pjesničke vještine.
De Ambris bijaše vođa skupine talijanskih pomoraca koji su podigli ustanak i stavili se u službu D'Annunzija sa svojim plovilima. Ustav je utemeljio korporativnu državu, sa devet korporacija koje su predstavljale različite privredne grane (radnici,poslodavci,stručnjaci) te desetu koja je trebala predstavljati "nadmoćna "ljudska bića (junake, pjesnike, proroke, nadljude). Carta je također proglasila glazbu kao jedan od temelja države. Benito Mussolini je od D'Annunzija naučio većinu vještina koje je koristio za diktatorsko vladanje, kao to su: metode vladanja Rijekom, gospodarstvo i korporativna država; trikovi na pozornici, veliki i emotivni javni nacionalistički obredi, rimski pozdrav, retorička pitanja masi, sljedbenici u crnim košuljama, Arditi, sa svojim discipliniranim, okrutnim odgovorima na bilo kakve znakove neslaganja sa službenom vlasti.
D'Annunzio je po nekim idejama začetnik prakse prisilnog zatvaranja političkih protivnika, korištenja ricinusova ulja i sličnih metoda u svrhu ponižavanja, onemogućavanja te katkad i ubijanja. Takva praksa je postala uobičajeno sredstvo djelovanja crnokošuljaša.
D'Annunzio je podržavao talijansku ekspanzionističku politiku te je između ostalog i pohvalio talijansku invaziju na Etiopiju.
Predstavnici riječkih talijanaša nude talijanskom pjesniku - vojniku Gabrielu D'Annunziju da zauzme Rijeku i da je pridruži Kraljevini Italiji. On pristaje i kreće na taj pohod sa stotinjak talijanskih legionara 11. rujna 1919. iz mjesta Ronchi (koje od tada nosi naziv dei Legionari).
Dvoglavi orao na gradskom tornju bio je simbol Rijeke, ali je D'Annunzijeve vojnike previše podsjećao na omražene Habsburgovce. Stoga su, stigavši u grad, najprije odrezali jednu orlovu glavu i zamijenili je talijanskom zastavom.
Guvernerova palača postaje D'Annunzijeva rezidencija, a s njenog balkona drži brojne govore. U tim govorima Rijeka je mučenički grad - città olocausta - žrtva međunarodne politike koja ne dopušta talijasnkom narodu da se sjedini u jednoj državi.
Svojim govorima D'Annunzio opčinjava mase. Zaslužan je za oživljavanje rimskog vojnog pozdrava s uzdignutom rukom kojem dodaje poklič eia, eia, eia, alalà. Oživljava i druge rimske simbole i stavlja ih u službu talijanskog nacionalizma i iredentizma.
Dana 12. studenoga 1920. Kraljevina SHS i Kraljevina Italija potpisuju Rappalski ugovor, ali D'Annunzio ga ne prihvaća i talijanska Vlada želi protjerati D'Annunzijeve legionare silom.
24. prosinca ujutro talijanske regularne vojne postrojbe napadaju D'Annunzijeve legionare na Kantridi. Kako bi se osigurali od napada sa Sušaka, legionari su na sam Badnjak noću digli u zrak mostove na Rječini.
Brod Kraljevine Italije Andrea Doria ispalio je nekoliko projektila prema Guvernerovoj palači pri čemu je D'Annunzio bio lakše ranjen. Međusobno ubijanje talijanskih vojnika trajalo je 5 dana. Poginula su 22 ardita, 18 talijanskih redovnih vojnika i 5 civila. Ovaj je događaj u povijest ušao pod imenom Natale di Sangue (Krvavi Božić).
D'Annunzijevi legionari započinju s povlačenjem iz Rijeke 5. siječnja 1921., a sam pjesnik-vojnik napušta grad zrakoplovom 13 dana kasnije.


 [ You are not allowed to view attachments ]
 [ You are not allowed to view attachments ]
 [ You are not allowed to view attachments ]
Title: Re: FUTURIZAM I SF
Post by: Jevtropijevićka on January 23, 2017, 08:40:48 PM
D'Anuncio  u Rijeci, da, to je bilo... zanimljivo. Nedavno baš naišla sam na ovaj članak koji se dosta bavi njegovim odnosom prema Srbima: http://www.komunalinks.com/home/2016/11/28/novembarski-pokolji
Title: Re: FUTURIZAM I SF
Post by: Lidija on January 24, 2017, 07:25:49 AM
Hvala vam puno na ovome, jer zanima me i van ove knjige, pošto je u pitanju moj grad… ne rodni, doduše, ali to niko od nas ne može da bira ionako, otud je Rijeka “moja” po svakom bogovetnom slobodnom izboru.

Sterling je ovde u svom najboljem izdanju, u idejnom i književnom smislu, a kad su u pitanju alternative sa političkim ekstremizmima, nikad ne znate gde je tačno granica između stvarnosti i fikcije. A pitanje je koliko to možemo da znamo i kad nije proza u pitanju, zar ne... otud mislim da je celu knjigu bolje čitati striktno u žanrovskom ključu, striktno kao fikciju alternativne istorije.

U ovom slučaju, zanima me isto ono što izgleda zanima i Sterlinga: gde je ta famozna granica između “zdravog” nacionalizma, kojim se ljudi oslobađaju od tlačenja hegemonije, i onog nezdravog, koji završi u mržnji i klanju sabraće i komšija.

Inače, sam Sterling kaže kako je pri istraživanju za ovu knjigu otkrio da vrlo malo ljudi u tom delu Kvarnera uopšte zna išta temeljitije o ovom periodu. Naravno, ima tu dosta validnih razloga, jer ako ništa drugo, sve je to bilo vrlo kratkotrajno, gledano i vremenski i po posledicama.  S druge strane, mene kopka kako je možda upravo to glavni razlog zašto Rijeka danas jeste apsolutno najtolerantniji grad u celoj Hrvatskoj (a i šire, ako mene pitate) - ta njihova sposobnost da procenjuju šta je, i kako, vredno pamćenja.

Premestiću kasnije sve ove postove u zasebni topik, samo kad mi se razbistri gde da topik stavim i kako da ga nazovem: naime, kad sam otvorila topik ‘futurizam i SF’, cenjeni ABN mi je skrenuo pažnju kako on pod tim terminom misli upravo na D’Annunzijeve crnokošuljaše….
Title: Re: FUTURIZAM I SF
Post by: Miodrag Milovanovic on January 24, 2017, 08:29:36 AM
Ima o ovome još dela koja su vredna pažnje... Na primer, Vuk Marković je objavio zanimljivu knjigu-grafički roman Mračnim stazama

 [ You are not allowed to view attachments ]

Godina je 1919. Klanica se završila. Italija je dobila brojne teritorije, ali ne i Dalmaciju i lučki grad Fiume, današnju Rijeku, koji treba da pripadnu novoformiranoj Kraljevini Srba, Hrvata i Slovenaca. Stanovnici Rijeke, većinom Italijani, traže da budu pripojeni Italiji, čemu se protive velike sile. 12. septembra 1919. Gabrijele D'Anuncio, avanturista, ratni heroj, pesnik i Dadaista, sa odredom bivših vojnika i dezertera zauzima grad u nameri da ga pripoji Italiji. Kako Italija takav poklon odbija, D'Anuncio proglašava Slobodnu Republiku Fiume. U njoj, David B, jedan od najzanimljivijih savremenih francuskih majstora stripa, smešta neobičnu, duhovitu i hipnotičku priču isprepletenu intrigama, ljubavima, mistikom, umetnošću i dobrano začinjenu žestokim tučama.

Tehnički podaci:
David B: MRAČNIM STAZAMA
"Prvi izbor"
Prevod: Goran Kostrović
Strana: 128
Štampa: u boji
Povez: tvrdi
Tiraž: 500 primeraka
Cena: 1200 dinara
Title: Re: FUTURIZAM I SF
Post by: Miodrag Milovanovic on January 24, 2017, 08:31:40 AM
I, da, ovo je baš za Futurizam i SF...
Title: Re: FUTURIZAM I SF
Post by: Lidija on January 24, 2017, 08:53:11 AM
Jel’ jeste?
Kmek.
Naravno, ja sam se referisala striktno na onaj drugi futurizam, koji je startovao sa Velsom… 
Title: Re: FUTURIZAM I SF
Post by: Miodrag Milovanovic on January 24, 2017, 10:36:08 AM
https://books.google.rs/books?id=BrjNJoMD9bQC&pg=PA137&lpg=PA137&dq=marinetti+d%27annunzio+fiume&source=bl&ots=NFiSBBDHV6&sig=JzKqFCYtU-ngQxLWJqoKyTV4BiY&hl=sr&sa=X&ved=0ahUKEwjbl9bordrRAhXqDpoKHfkTC88Q6AEIXjAN#v=onepage&q=marinetti%20d'annunzio%20fiume&f=false

Vidi poglavlje koje se odnosi na ovu temu... Vrlo zanimljivo...
Title: Re: FUTURIZAM I SF
Post by: zakk on January 26, 2017, 05:14:16 PM
Počeo da čitam tu Piratsku utopiju, i stao jer aposlutno ništa ne znam o istorijskim dešavanjima. Pa jednog dana kad rešim se naučim ... ovaj topik će mi pomoći -_-

A inače Utopija deluje 'nako Bakićevski, samo vickasto.
Title: Re: FUTURIZAM I SF
Post by: Lidija on January 27, 2017, 07:14:57 AM
Nego, dok probavljamo sve ove fenomene primenjenog futurizma, da malo vratimo širi kontekst iz ralja ideološke i političke utilitarnosti.  ;)

Za početak, skrećem pažnju na ovu fenomenalnu knjigu:  James Gleick -Time Travel: A History  (https://www.amazon.com/Time-Travel-History-James-Gleick/dp/0307908798/ref=asap_bc?ie=UTF8)


A zašto je fenomenalna? Pa, za početak, ova masivna knjižurina se može prihvatiti kao ultimativna kolekcija bogovetno silne relevantne faktografije, i nakon njenog od-korica-do-korica čitanja ostaje vam samo da pratite buduću faktografiju, da bi bili u maksimalnom “toku sa daljim razvijanjem”, što bi se reklo.  :)

Ali, u isto vreme, ovo nije akademska knjiga u onom (nama itekako poznatom) negativnom smislu, kad vam “rad” ponudi gomilu faktografije bez ikakvog akcenta na nivoe važnosti iste: to je oduvek bio moj lični problem sa akademskim bavljenjem populizmom SFa - ta izvesna anemičnost po pitanju krajnje korisnosti tih njihovih analiza, anemičnost koja mi takve “radove” praktično svodi na četvorosekundnu aktivnost guglovog serč endžina...

Gleick je, naime, novinar, pa otud i knjiga ispoljava ne samo jasnu skrutinizaciju podataka, nego i ono ultrabitno akcentiranje koje vam fokusira pogled na najbitnije činjenice, kao i na nužnu ekstrapolaciju kojom se od njih eventualno stiže do izvesnih zaključaka.

A pošto nam je rečena akademija već pinovala SF u doba Lukijana – sa jasnom tendencijom odlaska sve do pećinske umetnosti poznijeg kamenog doba  ::) – Gleick se ovde fokusirano bavi motivom vremeplova, a to je, dragi moji, nešto što se nikako ne-mo-že “oteti” futuristima. A ne može zato jer je motiv star svega stotinu godinica, i nikada, ali baš ni-ka-da se nije pojavio u prozi pre Velsa.

(da, da, Gleick je ne samo svestan Edward Page Mitchella, nego je i pažljivo iščitao ceo njegov opus, otud gornja tvrdnja stoji.  :))

Naravno, postojala je i pre Velsa određena spoznaja o budućnosti kao takvoj, i Gleick nesmiljeno skrutinizira sve takve podatke, fenomene i modele koje oni predstavljaju, to od Delfa i rimskih augura pa sve do modernije književnosti koju se ionako odavno već spakovalo u proto-SF korpus.

Ali nigde, zaista nigde, ne postoji motiv niti koncept koji bi budućnost iole percipirao kao ‘postojeću-u-vremenu’, kao mesto sa fizičkim koordinatama u prostoru, kao mesto u koje je moguće otići, razgledati ga, možda čak i malko trajati u njemu, a onda ga napustiti i naprosto otići na neko drugo mesto.

Taj koncept je ujedno i markirao futurizam za ono što futurizam zapravo suštinski i jeste: novi način razmišljanja. Nova misao, ako je to bolji opis. Novi način poimanja sveta, i naravno, tumačenja toga što se poima.

Naravno, Gleick pedatno navodi sve ključne spoznaje koje su do toga dovele, i sve aktere koji su nam ih ponudili, pogotovo one u filozofiji i fizici, i time jasno pinuje u vremenu ne samo koncept vremeplova kao proznog motiva, nego i modernu svest koja ga je proizvela.

Indirektno, Gleick time i redefiniše tradicionalno shvatanje mašte, imaginacije, generalne ljudske sposobnosti da “izmišlja”, da stvara apstrakcije... kao rezultat, eventualno shvatite da ta izuzetna ljudska sposobnost koju ste do sada tradicionalno smatrali neograničenom – zapravo i nije takva. Bar ne u meri u kojoj smo (?) tradicionalno smatrali da jeste.

Gleickovo izlaganje futurizma ujedno pomaže da se bolje shvati posthumanizam, jer i on je po svojoj prirodi veoma sličan fenomen: novi način razmišljanja koji neminovno menja/dopunjava našu percepciju fizičkog sveta u kom trajemo i suštinske prirode samog tog sveta. Recimo da je u oba slučaja u pitanju maksimalna revaluacija, reklasifikacija i revalorizacija celokupnog ljudskog znanja. Naravno, futurizam i posthumanizam imaju različite artikulacije tog reasesmenta, ali princip po kom do njih stižu svakako sledi veoma sličan obrazac, otud bolje poznavanje mehanizma futurizma svakako bolje osvetljava i sam mehanizam posthumanizma.

A što se tiče već pominjane političke i ideološke utilitarnosti – ona također važi jednako za posthumanizam kako je i za futurizam. Raspadanje starih modela mišljenja i stvaranje novih je po logici stvari podesan momenat za vaskolike društveno-političke manipulacije. Ali ipak, tu treba razlikovati upotrebu od zloupotrebe, kao i u svim drugim ljudskim aktivnostima…





Title: Re: FUTURIZAM I SF
Post by: Aleksandar_B_Nedeljkovic on January 27, 2017, 10:37:36 PM
Гле ово је интересантно. Значи тај Глајк тврди да се мотив времеплова, као справе за кретање напред  АЛИ И НАЗАД ! ! !  кроз време, никада и нигде није појавио пре Х. Џ. Велсове новеле (новеле, то није роман) “Времеплов” из 1895?
Title: Re: FUTURIZAM I SF
Post by: Lidija on January 28, 2017, 06:19:58 AM
Upravo tako, cenjeni ABN: znam da ovako kategorično iznesena tvrdnja može biti teško prihvatljiva u svojoj neverovatnosti, no ipak, kao što rekoh, Gleick je novinar, otud niti jedan kamičak nije ostavio neprevrnut.

Gleick se bavi svakim pojedinačnim delom koje pre Velsa nudi bilo kakvu formu "Vremenskog putovanja", i nalazi da su tu najčešće fantazmagorije sa "spavačima", to u rasponu od Trnoružice pa do Rip Van Vinkla: svi oni zaspu i probude se nakon izvesnog broja godina, uslovno rečeno u nekakvoj "budućnosti". Ali to nije putovanje kroz vreme, nego prosto putovanje duž vremena, i u tom smislu nije ništa suštinski drugačije od mundane aktivnosti koju mi sami upražnjavamo svakodnevno, zaspavši uvečer i probudivši se ujutro, u svetu ma kako minimalno izmenjenom, jer tokom tog vremena našeg spavanja ostatak sveta se rađa i umire, avioni padaju, teroristi ubijaju, ratovi divljaju, i, uopšte, svet nastavlja svoju aktivnost bez mnogo obzira na činjenicu da mi čvrsto spavamo. U tom smislu, to nije putovanje kroz vreme, nego naprosto putovanje duž njega, mada to rečena proza pokušava da donekle anuliše kroz fakt da ti spavači uvek ostanu mladi kao u trenutku svog zaspivanja. Ili, ukratko rečeno, to nije nikakav time travel nego striktno individualna hibernacija, ako baš hoćemo da stvari nazovemo njihovim pravim imenom.

Dalja grupa proznih dela kontemplira putovanja u prošlost, također fantazmagorična, kao recimo Tvenov Jenki na dvoru kralja Artura, ali čak i takva dela su mahom rezultat rane "moderne svesti", u velikoj meri oblikovana Darvinom i ranim geo-evolucionistima, koji su kroz arheologiju i geologiju sticali uvid u epohe Zemlje kao planete. I mada se uvek satirični Tven opredeljuje za tehnološki indikativan stimulus udarca po tintari, čak ni njemu nije pala na pamet ideja da svog Jenkija pošalje u budućnost, umesto u prošlost.  :)

No, prozni korpus je neumoljiv: sve do Velsa, budućnost je bila domen striktno privatnih, individualnih anomalija percepcije vremena. A upravo je ta percepcija vremena bila glasnik novog načina razmišljanja, i upravo u tom periodu se vreme "izborilo", da tako kažem, za ravnopravan status sa ostale tri merljive fizičke dimenzije. Od tog momenta na dalje, novi način razmišljanja prihvata vreme kao četvrtu dimenziju, i tek od tog momenta vremeplov kao futuristički koncept postaje moguć. Tu promenu u načinu razmišljanja možda najbolje ilustruje Hajnlajn u jednoj svojoj ranoj priči gde pominje koncept "ružičastog crva"; naime, ako je dvodimenzionalna reprezentacija čoveka njegov portret namalan na platnu, i ako je trodimenzionalna reprezentacija čoveka njegova statua izvajana u mramoru, onda je četvorodimenzionalna reprezentacija čoveka nalik ružičastom crvu koji se proteže kroz span mnogih decenija, i na jednom svom kraju ima novorođenče a na drugom umirućeg starca.

Upravo je to rano proučavanje prirode vremena imalo impakt koji je bio neophodan da bi čovekova imaginacija mogla da iznedri koncept koji joj je do tada bio ne samo nedohvatan, nego i praktično nevidljiv, pa otud i sasvim nepoznat, kao, recimo, što je fenomen duge nepoznat slepom čoveku.
Title: Re: FUTURIZAM I SF
Post by: Miodrag Milovanovic on January 28, 2017, 11:17:33 AM
Da li komentariše ovo?

   The Time Ship
A Chrononautical Journey
Enrique Gaspar; Yolanda Molina-Gavilán, trans.; Andrea L. Bell, trans.; Yolanda Molina-Gavilán, intro.; Andrea L. Bell, intro.

(http://www.upne.com/images/9780819572387.jpg)

“…[The Time Ship] inaugurates one of science fiction’s most potent subgenres, and for this alone, it deserves to be remembered and honored. Moreover, the period illustrations by Francesc Soler are exceptionally charming.”—Michael Dirda, The Washington Post

Globe-trotting scientists pursue immortality and love in the world’s first time machine


H. G. Wells wasn’t the only nineteenth-century writer to dream of a time machine. The Spanish playwright Enrique Gaspar published El anacronópete—“He who flies against time”—eight years before Wells’s influential work appeared. The novel begins at the 1878 Paris Exposition, where Dr. Don Sindulfo unveils his new invention—which looks like a giant sailing vessel. Soon the doctor embarks on a voyage back in time, accompanied by a motley crew of French prostitutes and Spanish soldiers. The purpose of his expedition is to track down the imprisoned wife of a third-century Chinese emperor, believed to possess the secret to immortality. A classic tale of obsession, high adventure, and star-crossed love, The Time Ship includes intricately drawn illustrations from the original 1887 edition, and a critical introduction that argues persuasively for The Time Ship’s historical importance to science fiction and world literature.
Title: Re: FUTURIZAM I SF
Post by: Lidija on January 28, 2017, 12:02:53 PM
Ne sećam se da je pominjan, no kako se sećanju ne bi trebalo mnogo verovati, proverila sam preko pretrage i, ne, ne pominje se.

Naravno, ti pominješ naslov koji predatira Velsa za svega godinu dana: svakako mi je tu Mitchell bio bolji kandidat za takvu mogućnost, ali kad on nije imao očiglednog uticaja, ovo opskurno i lokalizovano delo ga ima još manje.

Nije sporno da se Gleick fokusira striktno na anglosaksonsko govorno područje, i da analizira sve pisce van tog područja hronološki svrstane u godinu prevoda na engleski, a ne godine originalnog objavljivanja.

Ali na primerima nekih latinoameričkih pisaca mogu ti reći da je tako minimalno predatiranje čisto tehnikalija. A kad se uporedi sa faktom da takva dela neretko dolaze od pisaca čiji opusi ne pokazuju znake generalno futurizma onako kako ga to Velsov pokazuje, onda - to mu je to.
 
Obaška što je i kod Gaspara opet u pitanju očigldno putovanje u prošlost, ne u budućnost, ali ne bih dalje da spekulišem po tom pitanju, jer nisam čitala. 
Title: Re: FUTURIZAM I SF, Vels jeste u sushtini prvi
Post by: Aleksandar_B_Nedeljkovic on January 29, 2017, 10:03:23 PM
Врло интересантно, кључна реч је “опскурно”, ето нашла се та тврдња да је неко објавио, и пре Х. Џ. Велса, нешто, али нешто што је слабо примећено, слабо запажено, а имало је елементе времеплова, али је тек Велс остварио праву ствар, временску машину која води у оба правца, а са њом и постигао светску запаженост, битни културолошки пробој, унео је у свест наше цивилизације времеплов као СФ појам. Ту се дакле појављује импакт-фактор (impact factor), Велс је остварио велики, пресудни импакт, утицај на јавност и на свест наше цивилизације.

Исто се може рећи за Мери Шели и Франкенштајна (1818); она је основала СФ жанр, јер је њено дело први светски запажени и утицајни прави СФ. Дакле ако је неко у неком мало приметном културном и језичком амбијенту написао нешто можда и пре ње што би било СФ али је остало незапажено, то није постигло битни ефекат. Зато научна фантастика јесте настала 1818. године са Франкенштајном.

(Узгред, наравно да седам спавача из Ефеса, Рип Ван Винкл, и други који су само магично преспавали а не остарили, нису СФ него су фантази; и такође је Јенки на двору краља Артура, наравно, фантази и то без и најмање намере да се схвати буквално-озбиљно; итд; а и разне аномалије у приватној перцепцији времена, код неког протагонисте, нису времеплов; ту је Либеат свакако у праву.)

Све у свему, ово што је Либеат пронашла тог Глајка, и његову студију, јесте значајно и корисно за наше тачно сагледавање тог питања.

Title: Re: FUTURIZAM I SF
Post by: Lidija on January 30, 2017, 06:39:38 AM
Upravo tako, cenjeni ABN – impakt faktor.

E sad, naravno, znam da nije uputno davati kategorične izjave po pitanjima ovako slabo proučenog materijala, ali, računam da mi ovde na forumu možemo sebi to da priuštimo, makar zato što nam uvelike olakšava to tako neophodno akcentiranje. Otud, kad kažem da je Gasparov roman ‘opskuran i lokalizovan’ po pitanju uticaja, referišem se ponajpre na fakt da predatira Velsa za svega godinu dana (naime, Vels je originalnu priču objavio 1888, u studentskom magazinu svog koledža), a onda i na fakt da bi eventualni impakt ovog romana nekako više spadao u impakt koji je već ostavio Vern, pošto me sinopsis ovog romana svakako podseća najpre na Vernov inventar motiva i ideja.

Dalje je ovde značajno da mi za mnoga ova opskurna dela i autore sad prvi put čujemo, a to je stvarno začuđujuće, s obzirom da je godina gospodnja 2017ta, a akademija se SFom bavi silnim decenijama. Otud, čini mi se da je pomalo sporan taj akademski pristup korpusu, makar zato što mi je vazda izgledao kao više antropološki i arheološki negoli književni.

Jer ako postavimo stvari u kontekstu ovih činjenica, one se otprilike daju sumarizovati ovako: imamo korpus viševekovne vibrantne književnosti, u kom su ljudi odlazili bukvalno svuda i radili bukvalno svašta, ali do Velsa nisu otišli u budućnost, malo u njoj trajali, malo je razgledali, i vratili se da o tome ispričaju priču očevica. A mogli su, nije da nije: nije bilo nužno imati Velsovu ručno sklepanu tehnološku napravu, mogli su da u budućnost odu u lebdećim kočijama, ili na letećem ćilimu, ili na četvoropregu kentaura, ako ništa drugo. Ali nisu. A nije baš da im je iko ikad to branio, zar ne?

I znači tako – imamo idejno bogatu viševekovnu književnu zaostavštinu u kojoj vekovima nikom nije pala na pamet ideja da ode u budućnost, a onda najednom imamo doba u kom proto verzije te ideje niču kao gljive posle kiše, maltene simultano na raznim kontinentima, dovodeći nas u opradanu sumnju da je tu možda bilo nekakvog ‘pozajmljivanja’ ideja i koncepata. Ali, ipak, izgleda da nije bilo takve vrsti pozajmljivanja: pre će biti da je to obilje ideja bilo striktan rezultat naučnih otkrića samog doba, i da su ta otkrića odjednom otvorila prostor za neke idejne špekulacije koje do tada ljudska imaginacija naprosto nije mogla ni da nasluti, a kamoli da se njima istinski bavi.

Prilično sam sigurna da ovo važi i za žanr SFa u celini (mada je svakako vidljivije na ovom motivu putovanja kroz vreme), ali, kao što rekoh, takva perspektiva je uvelike zamagljena, to velikim delom upravo zahvaljujući silnoj potrebi akademije da SFu ‘nađe’ pretke i preteče u korpusu nemimetičke proze, a manje u očiglednom žanrovskom stremljenju ka mimetičkoj.

Koja je tek u futuristima našla formu i format u kojoj se mogla razbaškartiti u svoj svojoj prirodnoj lepoti.  :)
Title: Re: FUTURIZAM I SF
Post by: Miodrag Milovanovic on January 30, 2017, 11:25:59 AM
Jel u ovom poslednjem redu misliš na one "stare" (Marinetijeve) futuriste, ili neke druge.
Nije mi baš najjasnije...
Title: Re: FUTURIZAM I SF
Post by: Lidija on January 30, 2017, 11:44:15 AM
Ne na te... mislim na sve one vlasnike moderne svesti (prevashodno pisce, naravno) koji su postali svesni da budućnost ne samo postoji, nego se i može zamisliti, i opisati, i generalno ekstrapolirati iz sadašnjice.

Gleick ih ovako predstavlja:
Quote
They were all defying Aristotle, who wrote, “Nobody can narrate what has not yet happened. If there is narration at all, it will be of past events, the recollection of which is to help the hearers to make better plans for the future.”

The first true futurist in Asimov’s sense of the word was Jules Verne. In the 1860s, as railroad trains chugged across the countryside and sailing ships gave way to steam, he imagined vessels traveling under the sea, across the skies, to the center of the earth, and to the moon. We would say he was a man ahead of his time—he had an awareness, a sensibility, suited to a later era. Edgar Allan Poe was ahead of his time. The Victorian mathematician Charles Babbage and his protégé Ada Lovelace, forerunners of modern computing, were ahead of their time. Jules Verne was so far ahead of his time that he could never even find a publisher for his most futuristic book, Paris au XXe siècle, a dystopia featuring gas-powered cars, “boulevards lit as brightly as by the sun,” and machine warfare. The manuscript, handwritten in a yellow notebook, turned up in 1989, when a locksmith cracked open a long-sealed family safe.

The next great futurist was Wells himself.

We are all futurists now.

 :)

Ako je termin toliko konfuzan, koji bi trebalo da upotrebljavam a da ne dolazi do ovakvih zabuna? Gleick ne samo da ne pominje te Marinetijeve ‘futuriste’, nego ih uopšte ni ne dovodi u bilo kakav kontekst sa futuristima o kojima on govori...
Title: Re: FUTURIZAM I SF
Post by: Miodrag Milovanovic on January 30, 2017, 11:51:20 AM
Ma tako sam i mislio, samo da proverim, jer u vremenskom kontekstu se to donekle poklapa, a i aktivni su učesnici kod Sterlinga koji se pominje na topiku, pa čisto da bude jasno...

Većina ljudi koji dođu na forum a da nisu "naši" pod "futuristima" će podrazumevati "one stare"...
Title: Re: FUTURIZAM I SF
Post by: Lidija on January 30, 2017, 11:58:00 AM
Pa imamo li mi ikakav termin koji bi bolje podrazumevao ove?
Title: Re: FUTURIZAM I SF
Post by: Miodrag Milovanovic on January 30, 2017, 02:32:23 PM
Ne da ja znam...
Title: Re: FUTURIZAM I SF
Post by: Miodrag Milovanovic on January 30, 2017, 02:36:02 PM
Postoji termin na nasem jeziku futurolog ali ja pod time podrazumevam nekog ko se bavi buducnoscu kao naucnom ili paranaucnom disciplinom... po meni futurolog nije neko ko sa umetnickog stanovista razmatra buducnost...
Title: Re: FUTURIZAM I SF
Post by: Lidija on January 30, 2017, 02:38:06 PM
ok onda.
nego, sad sam proverila i ipak pominje Marinetija...

Quote
H. G. Wells talked about “futurity” at the turn of the century, and then the word futurism was hijacked by a group of Italian artists and protofascists. Filippo Tommaso Marinetti published his “Futurist Manifesto” in the winter of 1909 in La Gazzetta dell’Emilia and Le Figaro, declaring himself and his friends to be free at last—free of the past.

An immense pride was buoying us up, because we felt ourselves alone at that hour, alone, awake, and on our feet, like proud beacons or forward sentries against an army of hostile stars….“Andiamo,” I said. “Andiamo, amici!”…And like young lions we ran after death, [etc.]

The manifesto included eleven numbered items. Number one: “We intend to sing the love of danger…” Number four was about fast cars: “We affirm that the world’s magnificence has been enriched by a new beauty: the beauty of speed. A racing car whose hood is adorned with great pipes, like serpents of explosive breath.” The futuristi created just one of the many twentieth-century movements that proudly defined themselves as avant-garde—eyes fixed forward, escaping the past, striding into the future.

When Asimov used the word, he meant something more basic: a sense of the future as a notional place, different, and perhaps profoundly different, from what has come before. Through most of history, people could not see the future that way. Religions had no particular thought for the future; they looked toward rebirth, or eternity—a new life after death, an existence outside of time. Then, finally, humanity crossed a threshold of awareness. People began to sense that there was something new under the sun. Asimov explains:

Before we can have futurism, we must first recognize the existence of the future in a state that is significantly different from the present and the past. It may seem to us that the potential existence of such a future is self-evident, but that was most definitely not so until comparatively recent times.

ehm. pripazicu bolje ubuduce...  :-[
Title: Re: FUTURIZAM I SF
Post by: Aleksandar_B_Nedeljkovic on January 30, 2017, 09:14:01 PM
Па, ту изгледа да стварно постоји проблем термина, наиме, један исти термин, футуризам, значи две веома различите ствари.

Предлог, прва импровизација:  стари футуризам, и нови футуризам.

Маринетијев футуризам (један авангардни покрет) и модерна свест о будућности, футуро-свест.

Title: Re: FUTURIZAM I SF
Post by: Lidija on January 31, 2017, 06:55:13 AM
Eh da, žanrovci vazda kubure sa mukama po terminologiji… ili je skroz pežorativna, ko Berserkeru ‘spejs-opera’, ili je uznemiravajuće distopična, ko Eganu ‘posthumanizam’… ali što se tiče ‘futurizma’ i futurista’, termini su već odavno deo žanrovskog vokabulara, i niko ih ne dovodi u vezu sa protofašistima.

Najkorisniji žanrovski teoretičar bi tu svakako bio Asimov - on je imao priliku da fenomen kontemplira dok je još bio relativno svež - ali Asimov je vrlo prolifičan autor čiji teorijski korpus se proteže na sve strane, pogotovo po magazinima. Potrebne su bukvalno godine da se sa time izađe na kraj, iako je skoro digitalizovana kolekcija njegovih uredničkih reči.

Dalji problem je što su rani žanrovski teoretičari uzimali taj termin kao datost, i nisu baš osećali bog zna kakvu potrebu da ga u sitno definišu za zbunjene poznije generacije, pošto je već sama reč njima bila sasvim dovoljno samoobjašnjavajuća.

No, pregledaćemo koliko se može, i dati nekakvu sumarizaciju po tom pitanju. Jer kolko god ovaj zbun izgledao trivijalan, zapravo uopšte nije: nema funkcionalne definicije SFa bez futurizma. Tačno je da SF nije samo futurizam, ali upravo futurizam jeste baza njegove percepcije i svetonazora.   
Title: Re: FUTURIZAM I SF
Post by: Miodrag Milovanovic on February 01, 2017, 10:48:40 AM
Pročitao prva dva poglavlja Gleick-a. Lidija, zaista odlična knjiga.
Radeći na novoj verziji Istorije srpske naučne fantastike shvatio sam koliko malo poznajemo to vreme na prelazu iz 19. u 20. vek; koliko mi je teško da zamislim način razmišljanja tadašnjeg čoveka; koliko su pojedine stvari koje današnjem čoveku izgledaju banalne opsedale radoznale umove; koliko je linija koja je razdvajala nauku i transcedentno/ezoterično/spiritualno bila tanka, tako da je često gotovo nemoguće razlučiti ta rana naučnofantastična i ezoterijska književna ostvarenja - naš siroti Laza možda je najeklatantniji primer (na čemu hvala i poštovanje Nemanji Raduloviću), da ne pominjem mučenog i gotovo zaboravljenog Flamariona, koga, nažalost, mnogi naši savremenici nisu imali prilike da čitaju, jer osim Uranije u već pogubljenoj Narodnoj knjizi ništa njegovo nije objavljeno već sto godina.
Briljantan je deo Gleickove knjige u kome ostareli Wells ne može da se stavi u mozak mladog Wellsa i objasni na šta je mislio kad je kreirao Vremeplov. Iako sam upoznat sa mnoštvom literature koju pominje, stavljanje u kontekst vremena je zaista sjajno urađeno. Ima i novih, veoma zanimljivih knjiga... Super...

Title: Re: FUTURIZAM I SF
Post by: Lidija on February 01, 2017, 01:14:04 PM
Hehe, zar nisam bila totalno u pravu kad sam rekla da je knjiga fenomenalna?  8)

Inače, Gleick je također prolifičan autor, kad se uzme u obzir bucmasti obim njegovih uradaka…  imam još 4 njegove knjige i nema zbora, sve to jednom dolazi na red za čitanje, jer mene su takvi popularizatori silno zgrabili još u detinjstvu, i još me čvrsto drže.

Naravno, svesna sam tih previranja koje pominješ kod Laze i šire: bilo je to doba u kom se tek mogao nazreti oblik stvari koje dolaze, i verujem da se svaki produhovljeni autor silno dovijao da iznađe  sopstveni način rvanja sa tom vizijom.

Ali, računam da jeste važno obratiti pažnju na 'impakt faktor', kako kaže ABN, otud sam sve ubeđenija da se zapravo i ne može ozbiljno govoriti o proto-esefu pre Verna, ni o samom SFu pre Velsa. A ako prihvatimo mogućnost da pre futurista nije bilo (niti je ni moglo biti) određene spoznaje o budućnosti, koliko to onda ima impakta ne samo na motiv vremeplova, nego i na ostatak žanra SFa: distopije, recimo, i alternativnu/paralelnu istoriju pogotovo? Mislim da ima zaista mnogo. 

i tako: pitanja, pitanja...  :)
Title: Re: FUTURIZAM I SF
Post by: Miodrag Milovanovic on February 02, 2017, 01:03:44 PM
Došao sinoć skoro do pola knjige. Zarazan je. Piše kako bih ja voleo da umem da pišem: puno podataka, ali plasiranih na šarmantan način, puno digresija koje ne odvlače pažnju od suštine teksta, poneki pikantan detalj...
Naravno, knjiga nije jednako zabavna sve vreme. Pojedini delovi vezani za kontemplacije o implikacijama teorijskih postavki savremene fizike na osnovne pojmove logike, metafizike i sl. deluju preambiciozno, ali su neke analize, poput Kraja večnosti Isaka Asimova beskrajno zabavne.
Title: Re: FUTURIZAM I SF
Post by: Lidija on February 03, 2017, 08:19:11 AM
Hmhm, da, očekivala sam da će te se izvesni delovi dojmiti kao preambiciozni...  ;)

Znajući te, mogu da pretpostavim kako se to  generalno odnosi uglavnom na delove koji se ne bave prozom, pa te se otud i rezultati analiza drugačije doimaju: futurista u prozi može i silno da ‘omaši’ u ekstrapolaciji, pa da to opet ostane genijalan uradak, ali kad futurista ‘omaši’ van proze, eee, to je onda sasvim druga stvar, to je onda čista omaška, dok je ono prvo samo prozno validna alternativa…

Nepravedno, nema sumnje, ali, tako mu je to, to je priroda zveri.

Ali moram da priznam da sam iskreno iznenađena vlastitim razumevanjem za te intelektualne napore ranih futurista, ma kako da se oni na kraju ispostavili netačni. Bez dileme je dirljivo kad pročitamo sumarizaciju razmišljanja nekih tako očigledno produhovljenih ljudi i nađemo da im je način razmišljanja bio faličan po mnogim istinski banalnim pitanjima, to gledano iz današnje perpektive... no ipak, ne mogu a da se ne divim tim njihovim stremljenjima da izađu iz ograničenja sopstvenog doba, da formiraju svetonazor van rigidnih konvencija svog vremena, da proniknu iza horizonta koliko god je to moguće… u tom smislu, te njihove zablude mi ni najmanje ne dovode u pitanje silno poštovanje koje prema njima osećam. (a smatarm da ga Gleick  također oseća, to prepoznajem makar iz tona sa kojim saopštava te podatke.)

Na nekom osnovnom nivou mog pogleda na to doba, smatram da zapravo i nije važno ko je od njih bio “u pravu”, da tako kažem – zaista mi nije bitno čija je to konkretna vizija budućnosti ispala bliža modelu kog danas prepoznajemo kao sadašnjost. Po tom sam pitanju zaista prilično blizu Dišovoj proceni kad je rekao da genije ima samo tu sreću da na kraju bude u pravu.  :) Kad je o ovakvim kontemplacijama reč, mislim da me daleko više impresionira sam karakter ljudi tog doba, ta njihova bezuslovna rešenost da se takvim kontemplacijama uopšte bave, da proniknu u zakonitosti sveta oko sebe za koje slute da postoje, ali ne znaju kako do njih dopreti… čovek koji nema taj intelektualni poriv, tu duhovnu potrebu, tu sirovu fascinaciju svetom, taj urođeni drajv da taj svet što šire i dublje  shvati, pa, on onda i nije čovek, nego gljiva.

A što se Asimova tiče, Gleickova analiza me maltene zaintrigirala da nabavim tu knjigu i ponovo je pročitam, pošto je pamtim kao prilično naivan i pomalo dosadnjikav komad sajfaj palpa… ali naravno, trajala je ta slabost tek sekund ili dva, i odolela sam porivu.   :-*
Title: Re: FUTURIZAM I SF
Post by: Miodrag Milovanovic on February 04, 2017, 01:27:59 AM
Pročitao. Da. Utisak je ostao dobar.  Baš dobar. Odavno tako brzo ne progutah neku teorijsku knjigu....
Ipak, malo sam razočaran da baš nigde ne pomenu Timescape Gregorija Benforda.
Pa to je naprosto morao da pomene. A nije da nije imao prilika...  :'(
Zašto!?!
Title: Re: FUTURIZAM I SF
Post by: Lidija on February 04, 2017, 06:33:50 AM
E to je čupavo... kao prvo, ja knjigu još nisam dovršila, a ovim tempom teško i da ću uspeti u tome do sredine februara.  :'(
Otud ne znam da li on precizira razlog - naime, Benfordov Timescape spada u model multiverza, isto kao i Eganov model ili kao Mekdonaldov Brazil i Mekleodov digitalni multiverz. U tom modelu, nema ni mogućnosti za ovu vrst vremeplova na koju se knjiga fokusira - na put kroz vreme u linearnom univerzu.

Model multiverza spada u inventar posthuman SFa i suštinski se razlikuje od ovog modela po više tačaka, pa se slobodno može reći da uopšte ne reprezentuju isti fenomen. Otud, kod Egana su sve istovremene vremenske linije validne, ali nema čovekovog putovanja kroz te linije u ovom smislu kojeg je startovao Vels, naprosto zato jer u svakoj liniji već postoji njen dezignirani putnik. Eganov vremeplov podrazumeva transfer svesti iz putnika u jednoj liniji u njegov "klon" iz druge linije, a ne njegovog fizičkog tela. Kod Mekdonalda postoji i sam transfer fizičkog tela, ali Mekdonald je tu isuviše palpičan da bi ga se uzelo za ozbiljno... a Mekload radi isto što i Benford, u suštini: postoji komunikacija među vremenskim linijama, ali to u smislu digitalne informacije, ne fizičkog tela.   

No, te nijanse zahtevaju po jednu ovakvu knjigu, to svaka pojedinačno... svaka predstavlja drugačiji model univerza a oni uglavnom nisu kompatibilni za potrebe ovakvog fenomena. Otud se on referiše samo na model vremeplova iz Gibsonovog Periferala, pošto on prilično dobro tu fituje. Zato i kažem da Gibsonov model zapravo i spada u tradicionalni korpus SFa, koji je nikao sa Velsom.
Title: Re: FUTURIZAM I SF
Post by: Miodrag Milovanovic on February 14, 2017, 02:34:41 PM
I da, setio sam se, k'o policajac! Zašto nigde ne pominje Mr. Nobody Žaka van Dormela?
Pa tu je gotovo sve što je navodio. To mu je baš propust...
Title: Re: FUTURIZAM I SF
Post by: Lidija on February 15, 2017, 06:47:01 AM
Okej sad, ima stvarno vrlo malo SF filmova čija mi estetika do te mere nije prijala da uopšte nisam mogla da ih do kraja odgledam… i Mr. Nobody jeste jedan od tih. 

Ali unutar tog ograničenja, usuđujem se reći da ovu knjigu ne doživljavam kao katalog antologijskog karaktera, jer čovek se temeljito bavi onim procentom korpusa koji argumentuje zakonitosti u njegovim zapažanjima. Otud, reci mi da li Mr. Nobody potvrđuje ili opovrgava zakonitosti koje Gleick analizira?

 Jer ako ih film samo potvrđuje, onda moj gubitak i nije bog zna kakav: ukoliko film nije zaista krucijalan po tom pitanju, ja moram da priznam kako osećam stvarno tonu iskrenog razumevanja za svakoga ko taj film nije uspeo da do kraja odgleda…
Title: Re: FUTURIZAM I SF
Post by: Miodrag Milovanovic on February 15, 2017, 12:06:13 PM
A što? Nije film tako loš... :-)

U svakom slučaju, mogao bi da ilustruje neke delove knjige. I, naravno, film ih ne opovrgava,
Zato sam mislio da je mogao njime ilustrovati neke svoje tvrdnje - ipak je to široj publici poznat film.
Title: Re: FUTURIZAM I SF
Post by: Lidija on February 15, 2017, 12:21:54 PM
Pa... ne znam to za širu publiku, ali film je bio popriličan flop.

Ali ne tvrdim da je loš, možda i nije, samo ja to stvarno ne mogu da odgledam bez neke konkretne nužde (i prisile).

Title: Re: FUTURIZAM I SF
Post by: Lidija on February 16, 2017, 06:55:08 AM
Inače, James Gleick je za Guardian dao mali dajdžest svoje knjige, to kroz  Doctor Who prizmu.

https://www.theguardian.com/books/2017/feb/11/doctor-who-why-we-are-all-time-travellers-now
Title: Re: FUTURIZAM I SF
Post by: Lidija on February 22, 2017, 06:40:01 AM
I još malo zanimljivosti oko futurističkog svetonazora:


Winston Churchill wrote an essay on alien life in 1939 when Europe was on the brink of war, shortly before he became prime minister of the United Kingdom.  (http://www.space.com/35713-winston-churchill-discusses-search-for-alien-life.html)


"I, for one, am not so immensely impressed by the success we are making of our civilization here that I am prepared to think we are the only spot in this immense universe which contains living, thinking creatures," he wrote in the newly uncovered essay, "or that we are the highest type of mental and physical development which has ever appeared in the vast compass of space and time."

(Nekako mi se čini da su ova Čerčilova promišljanja došla nezavisno od ondašnjeg SF palpa...)
Title: Re: FUTURIZAM I SF
Post by: Miodrag Milovanovic on February 22, 2017, 03:29:46 PM
Za ovo sam nekada bio cuo, ali sam zaboravio...